Το κυκλοφοριακό στην Καλλιθέα

Είναι νομίζουμε καθολικά αποδεκτό από τους κατοίκους της πόλης μας, ότι η κατάσταση σήμερα όσον αφορά τις μετακινήσεις οχημάτων και πεζών είναι κακή. Η ραγδαία αύξηση των οχημάτων σε συνδυασμό με την ελλιπή υποδομή και διαχείριση των συστημάτων κυκλοφορίας –συγκοινωνιών -στάθμευσης- βαδισιμότητας οδηγούν σε ακόμα χειρότερες εξελίξεις.

Αν σύμφωνα με τα στοιχεία που υπάρχουν 310000 Ευρωπαίοι πολίτες χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους εξαιτίας της ρύπανσης, φανταστείτε πόσο έντονο είναι το πρόβλημα σε τόσο πυκνοδομημένες πόλεις σαν τη δική μας.

Η πόλη μας περιβάλλεται από δύο λεωφόρους ταχείας κυκλοφορίας ( Συγγρού-Ποσειδώνος ) και διασχίζεται εγκάρσια και κάθετα από τέσσερις δρόμους με μεγάλο κυκλοφοριακό φόρτο ( Θησέως -Δαβάκη- Σιβιτανίδου- Χαροκόπου- Α. Πάντων ). Αυτό σημαίνει ότι η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας από ρύπους καυσαερίων, σε συνδυασμό με την μη ανανέωση του αέρα λόγω της πυκνής και υψηλής δόμησης, τους ελάχιστους ελεύθερους χώρους και το ελάχιστο πράσινο, δημιουργούν συνθήκες ολέθριες για την υγεία μας και την ποιότητα ζωής σ’ αυτήν την πόλη.

Η δυνατότητα των πεζών να κυκλοφορούν τόσο στο κέντρο όσο και στην περιφέρεια της πόλης με ασφάλεια και άνεση, είναι ένα φυσικό δικαίωμα. Ταυτόχρονα αποτελεί και ένα πολύ σημαντικό κριτήριο για την ποιότητα και τον σχεδιασμό της κυκλοφορίας στην πόλη. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αυξήσουμε την έκταση των πεζοδρομίων, ώστε να αυξήσουμε και την βαδισιμότητα της πόλης.

Η πολιτική που θα εφαρμόσουμε στον Δήμο μας για να αντιμετωπίσουμε αυτή την κατάσταση στηρίζεται σε 3 βασικές αρχές:

Βασικές μας αρχές

1. Μακροπρόθεσμος σχεδιασμός

που θα είναι προϊόν εμπεριστατωμένης μελέτης, με ακριβείς υπολογισμούς, μετρήσεις και στοιχεία για την σημερινή κατάσταση αλλά και προβλέψεις για το μέλλον με χρονικό ορίζοντα τουλάχιστον μιας δεκαετίας. Παράλληλα θα πρέπει να εφαρμόζεται ενιαίο σύστημα ρυθμίσεων σε ολόκληρη την πόλη προς αποφυγή των μερικών αποσπασματικών λύσεων, ακόμα και πρόχειρων, που ουσιαστικά δεν λύνουν το πρόβλημα αλλά μπορεί απλά να το μεταφέρουν σε γειτονικές περιοχές και να το εντείνουν. Βασικά κριτήρια αλλά και στόχοι του σχεδιασμού θα πρέπει να είναι η βελτίωση των συνθηκών κυκλοφορίας των κατοίκων της πόλης και συνεπώς την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής τους, ενώ θα πρέπει να δοθεί βάρος στην περιβαλλοντική διάσταση του θέματος. Τέλος θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη-και να επιδιώκεται- η συμμετοχή των πολιτών σε όλες τις αποφάσεις αλλά και στην συνέχεια στις φάσεις του σχεδιασμού, μελέτης, υλοποίησης, λειτουργίας και διαχείρισης οποιουδήποτε έργου.

2. Δραστικός περιορισμός των Ι.Χ. –Δημιουργία Δημοτικής Συγκοινωνίας

Στην Καλλιθέα οι μετακινήσεις των κατοίκων γίνονται σε ποσοστό 47.64% με ιδιωτικά μέσα, 37.55% με αστικές συγκοινωνίες, 8.97% πεζή και 5.84% με ταξί. Η αμφισβήτηση και η ανατροπή της ηγεμονίας του Ι.Χ. είναι πλέον επιτακτικά αναγκαίος στόχος για κάθε μεγάλο πολεοδομικό συγκρότημα. Αν λάβουμε υπ’ όψιν μας την ραγδαία αύξηση του αριθμού των Ι.Χ., γίνεται αντιληπτό ότι η κατάσταση στους δρόμους διαρκώς θα χειροτερεύει. Όλοι οι σχεδιασμοί εν τω μεταξύ, γίνονται με βάση την γενικευμένη χρήση του αυτοκινήτου και όχι με βάση κοινωνικά, περιβαλλοντικά, αισθητικά η έστω οικονομικά κριτήρια.

Αν θέλουμε να βελτιωθεί η κατάσταση είναι απαραίτητη η ενίσχυση των μετακινήσεων με τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Ένα μέσο μαζικής μεταφοράς με 60 επιβάτες απομακρύνει από την κυκλοφορία 50 Ι.Χ. αυτοκίνητα, έχει 4 φορές λιγότερη κατανάλωση ανά επιβάτη, χρειάζεται 16 φορές λιγότερο χώρο για να κινηθεί, χρειάζεται 12 φορές λιγότερο χώρο στάθμευσης και εκπέμπει 2.5-35 φορές λιγότερους ρύπους στην ατμόσφαιρα που αναπνέουμε.

Δεν μπορεί, εδώ που φτάσαμε και με το δυσοίωνο μέλλον που έρχεται λόγω της αύξησης του πληθυσμού των αστικών κέντρων, να υπάρξει κυκλοφοριακή πολιτική φιλική προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον, χωρίς δραστική μείωση της ανάγκης χρήσης των Ι.Χ. αυτοκινήτων, ταυτόχρονα και παράλληλα με ρυθμίσεις αποτροπής και παρεμπόδισης της αλόγιστης χρήσης τους.

Ο στόχος αυτός είναι αναγκαίος για την υγεία και την ψυχική ισορροπία των κατοίκων, για την οικονομική ανάπτυξη και το ζωντάνεμα της εμπορικής κίνησης, για την συγκράτηση των μονίμων κατοίκων και την ανάσχεση του φαινομένου της μετεγκατάστασης σε άλλες περιοχές, για την ποιότητα της καθημερινής ζωής, για την αισθητική και πολιτιστική αναβάθμιση της πόλης.

Αυτό απαιτεί ένα ενιαίο σχέδιο ρυθμίσεων κυκλοφορίας, συγκοινωνιών και στάθμευσης με στόχο την μείωση της ανάγκης χρήσης των Ι.Χ. , ενώ προϋποθέτει ρυθμίσεις αποτροπής και παρεμπόδισης της αλόγιστης χρήσης τους. Ο συγκεκριμένος στόχος αποτελεί ικανή και αναγκαία συνθήκη για την βιώσιμη ανάπτυξη της πόλης της Καλλιθέας.

3.  Παράλληλα, η βασική επιδίωξη είναι η όσο το δυνατόν πιο ασφαλής και άνετη, ακόμα και ευχάριστη κυκλοφορία των πεζών. Οι πεζοί στην πόλη μας φαίνεται ότι είναι υπό διωγμό. Για πάνω από 200000 κατοίκους που είμαστε αναλογούν 500 στρέμματα πεζοδρομίων δηλαδή περίπου 2,5 τ.μ. στον καθένα. Ουσιαστικά η αναλογία είναι μικρότερη αφού το 56% των πεζοδρομίων είναι κατειλημμένα από αυτοκίνητα, δίκυκλα, τραπεζοκαθίσματα, πάγκους, πινακίδες και ότι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς. Άτομα με αναπηρίες, τυφλοί που υπάρχουν αρκετοί στην πόλη μας, παιδιά κάτω των πέντε ετών με καρότσια, υπερήλικες με διάφορα προβλήματα δυσκολεύονται πολύ σε ένα μεγάλο μέρος της πόλης στις μετακινήσεις με περπάτημα. Οι συγκρίσεις με άλλες πόλεις στην Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα μας φέρνουν θλίψη.

Όταν μιλάμε για βελτίωση των όρων κυκλοφορίας μιλάμε για την βιωσιμότητα και την ποιότητα της πόλης σε καθημερινή βάση.

Προτάσεις

Θέτοντας τις βασικές αρχές και επιδιώξεις προκύπτει η ανάγκη για τον τρόπο υλοποίησης των παραπάνω, άρα και συγκεκριμένων προτάσεων.

Παρακάτω παρατίθενται ορισμένες προτάσεις χωρίς να εξαντλούν τις δυνατότητες και τα περιθώρια απλά φέρονται ως παραδείγματα αλλά και ερεθίσματα για περαιτέρω προβληματισμό, ενώ μπορούν να υλοποιηθούν μόνο εφόσον γίνει ειδική και αναλυτική επιστημονική μελέτη για το κυκλοφοριακό της Καλλιθέας.

1. Σύστημα περιφερειακών χώρων στάθμευσης με ταυτόχρονη πρόβλεψη της σύνδεσης των σημείων αυτών με το κέντρο της πόλης. Αυτό αφορά τόσο το βασικό συγκοινωνιακό δίκτυο ενώ θα πρέπει να διερευνηθεί η δυνατότητα σύνδεσης με δημοτική συγκοινωνία.

Αν λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι ένας στους δύο κατοίκους του λεκανοπεδίου είναι ιδιοκτήτης Ι.Χ., αυτό σημαίνει ότι στην Καλλιθέα αντιστοιχούν αρκετές χιλιάδες αυτοκίνητα. Έτσι όπως αναπτύχθηκαν οι πόλεις μας λοιπόν, τέλειες λύσεις δεν υπάρχουν. Το ζήτημα είναι πώς θα χρησιμοποιούνται τα Ι.Χ. αυτοκίνητα λιγότερο για τις μετακινήσεις μας, πώς θα εξασφαλίσουμε χώρους στάθμευσης στις γειτονιές,

Αυτό που χρειάζεται η πόλη δεν είναι μεγάλα γκαράζ στο κέντρο της πόλης (πλατεία Κύπρου), που φέρνει και άλλα οχήματα στο κέντρο και επιτείνει το πρόβλημα, αλλά περιφερειακά υπόγεια γκαράζ (π.χ. Δημητρακοπούλου-Σωκράτους, Δημοσθένους-Αχιλλέως ) , στους σταθμούς του ΗΣΑΠ, αλλά και κάτω από ειδικά επιλεγμένους δρόμους.

2. Ελεγχόμενη, περιορισμένου χρόνου στάθμευση στο κέντρο της πόλης, μετά από ειδική μελέτη, με στόχο την αποτροπή εισόδου Ι.Χ. αυτοκινήτων, λαμβάνοντας υπ’ όψιν όσους κατοικούν στο κέντρο της πόλης. Τα έσοδα της ελεγχόμενης στάθμευσης θα στηρίξουν την δημοτική συγκοινωνία. Απαγόρευση στάθμευσης και καθημερινός έλεγχος γι’ αυτό στις κεντρικές αρτηρίες (Θησέως, Δαβάκη, Σιβιτανίδου, Χαροκόπου).

3. Δραστικό περιορισμό της χρήσης των Ι.Χ., δίνοντας προτεραιότητα στις μετακινήσεις με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, αλλά και βελτιώνοντας τις υποδομές για τους πεζούς.

4. Διευκόλυνση της κίνησης των μέσων μαζικής μεταφοράς ( ΜΜΜ) με την δημιουργία λεωφορειοδρόμων στην λεωφόρο Θησέως (που θα ελέγχονται), τουλάχιστον από την Α. Ελεούσα μέχρι την Χαροκόπου.

5. Ενιαίο σχέδιο ρυθμίσεων κυκλοφορίας, συγκοινωνιών και στάθμευσης που θα προκύψει από την άμεση ανάθεση επίκαιρης κυκλοφοριακής μελέτης με ορίζοντα 10ετίας από τον δήμο Καλλιθέας.

6. Διερεύνηση επέκτασης των συγκοινωνιακών μέσων σταθερής τροχιάς όπως μετρό και τραμ που είναι μέσα φιλικά προς το περιβάλλον και ελκυστικά για τις μετακινήσεις, σε συνεργασία και με τους γειτονικούς δήμους. Θεσμοθέτηση μελετών κυκλοφοριακών επιπτώσεων για κάθε νέα πολεοδομική ή συγκοινωνιακή παρέμβαση. Η ύπαρξη επιστημονικών μελετών είναι ζωτικής σημασίας προϋπόθεση έργου μακράς πνοής.

7. Συνδυασμό των δύο μέσων σταθερής τροχιάς (ΗΣΑΠ-ΤΡΑΜ), με τακτική ευέλικτη δημοτική συγκοινωνία που θα συνδέει όλα τα σημεία της πόλης, δηλαδή παραλία, Τζιτζιφιές, ΙΚΑ, δημοτικό στάδιο, Σφαγεία, σταθμός Ταύρου, σταθμός Καλλιθέας, εμπορικό κέντρο, εφορία κλπ. Με συχνά και αξιόπιστα δρομολόγια δεν χρειάζεται κανείς να ταλαιπωρηθεί και οι μετακινήσεις εντός και εκτός της πόλης γίνονται ευκολότερες, χωρίς να μετακινηθεί το ΙΧ. που συνεπάγεται, κόστος, ζημιές, μποτιλιάρισμα, κλήσεις παράνομης στάθμευσης, διπλοπαρκάρισμα, εκνευρισμό και άλλα πολλά.

8. Υποχρεωτική δημιουργία χώρων στάθμευσης σε οποιαδήποτε δραστηριότητα αντικειμενικά προσελκύει μεγάλο αριθμό αυτοκινήτων(π.χ. νοσοκομεία, υπηρεσίες, πολυκαταστήματα κ.τ.λ.)

9. Εκτεταμένο σύστημα πολλών διαφορετικών ρυθμίσεων μικρής κλίμακας ανά γειτονιά ( π.χ. δέσμευση εγκαταλελειμμένων οικοπέδων, διαμόρφωση υπόγειων διαμπερών διαδρόμων στάθμευσης κάτω από ειδικά επιλεγμένους δρόμους και πεζόδρομους, ενισχυμένη πριμοδότηση χώρων στάθμευσης σε οικείες και πολυκατοικίες κλπ).

10. Ενίσχυση των πριμοδοτήσεων για την ανέγερση υπόγειων και υπέργειων χώρων στάθμευσης εκτός του εμπορικού κέντρου της πόλης, με αυστηρή προϋπόθεση την εξασφάλιση έγκρισης σοβαρών μελετών σκοπιμότητας και περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Διερεύνηση της δυνατότητας του δήμου εξαγοράς χώρων και δημιουργίας δημοτικών χώρων στάθμευσης.(βλ. οικόπεδο Δημητρακοπούλου κ Ιφιγενείας)

11. Ειδικές ρυθμίσεις για την στάθμευση των μεγάλων οχημάτων και των δίτροχων.

12. Επέκταση δικτύου πεζόδρομων. Μεγέθυνση του πλάτους των πεζοδρομίων σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο αλλά και τις διεθνείς προδιαγραφές και ιδιαίτερα στο εμπορικό κέντρο.

Κατόπιν μελέτης αλλά και συνεργασίας με τους κατοίκους πρέπει να επιλεγούν οι περιοχές για πεζοδρομήσεις και αυξήσεις του πλάτους των πεζοδρομίων από την μία πλευρά ενός δρόμου, ώστε με ένα οργανωμένο σχέδιο να καταστούν δυνατές οι μετακινήσεις πεζών με ασφάλεια και ευχαρίστηση από την μία άκρη της πόλης στην άλλη περνώντας και από το εμπορικό κέντρο. Ένα δίκτυο δηλαδή πεζοδρόμων, δρόμων ήπιας κυκλοφορίας και φαρδιών πεζοδρομίων με στάσεις σκιάς υψηλής βλάστησης που θα είναι ελκυστικό για το βάδισμα. Ενδεικτικά για παράδειγμα θα μπορούσαν οι δρόμοι γύρω από την αγορά, την πλατεία Κύπρου, και γύρω από τα μεγάλα σχολικά συγκροτήματα θα μπορούσαν είτε να πεζοδρομηθούν είτε να μετατραπούν σε δρόμους ήπιας κυκλοφορίας. Επίσης στη Σιβιτανίδου και την Δαβάκη θα μπορούσαν να φαρδύνουν τα πεζοδρόμια μίας και οι δυο λωρίδες είναι μόνιμα κατειλημμένες και δεν συμβάλλουν στην κυκλοφορία των αυτοκινήτων. Με ενδιάμεσα κενά για την τροφοδοσία των καταστημάτων θα μπορούσαμε να έχουμε ένα ευχάριστο για βάδιση πλατύ πεζοδρόμιο σε όφελος των μετακινήσεων πεζή στην πόλη, σε όφελος της συνεχούς ροής των αυτοκινήτων χωρίς διπλοπαρκαρίσματα και σε όφελος ακόμη της εμπορικής κίνησης των καταστημάτων. Σε κάθε περίπτωση πιστεύουμε ότι η επιλογή τέτοιων αλλαγών σε όλη την πόλη χρειάζεται ένα επαρκή διάλογο και συμμετοχή στις αποφάσεις των ενδιαφερομένων αντίστοιχα κατοίκων αλλά και πολιτική βούληση. Χρειάζεται καθημερινός έλεγχος για τους παραβάτες κατάληψης των πεζοδρομίων και πεζοδρόμων διαφορετικά όλα αυτά είναι άνευ αξίας.

13.  Πρόβλεψη ειδικών διαμορφώσεων για την εξυπηρέτηση των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού της πόλης όπως ΑΜΕΑ, μωρά σε καρότσια κτλ. Θα υπάρξει αυστηρή περιφρούρηση και έλεγχος αυτών των έργων.

14. Μετατροπή ή δημιουργία δρόμων ήπιας κυκλοφορίας

15. Δημιουργία ποδηλατοδρόμων (π.χ. Θησέως και Παραλία ή δίπλα στο ποτάμι) και συνδυασμός τους με πεζόδρομους.

Στην πόλη μας που δεν έχει κακή μορφολογία εδάφους για την κυκλοφορία του ποδηλάτου, θα περίμενε κανείς να αξιοποιηθεί το ποδήλατο σαν μέσο μετακίνησης μέσα στην πόλη. Ωστόσο δεν έχουμε ούτε ένα ποδηλατόδρομο ενώ όσοι λίγοι επιμένουν να κυκλοφορούν το κάνουν με πολλούς κινδύνους. Το ποδήλατο δεν καίει βενζίνη, δεν ρυπαίνει και είναι πολύ καλός τρόπος άσκησης για όλες τις ηλικίες.

Προτείνουμε: Διευκόλυνση των μετακινήσεων στην πόλη με δημιουργία ποδηλατοδρόμου και πρόσβασης στο εμπορικό κέντρο με το ποδήλατο. Σύνδεση του βόρειου άκρου της πόλης με τους χώρους του ιπποδρόμου και της παραλίας Τζιτζιφιών. Σε αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και ο παραποτάμιος του Ιλισού δρόμος που διατρέχει την Καλλιθέα από το βόρειο άκρο έως την παραλία.

16. Παρακολούθηση των συνεχώς μεταβαλλόμενων κυκλοφοριακών συνθηκών και επεξεργασία των αποτελεσμάτων σε τακτά χρονικά διαστήματα με στόχο την λήψη των αναγκαίων μέτρων (μέση ταχύτητα και πληρότητα ΙΧ, ταξί και ΜΜΜ, πληρότητα χώρων στάθμευσης, βαθμός ικανοποίησης κατοίκων κτλ.)

17. Σύστημα ελέγχου εκπομπής καυσαερίων και ηχορύπανσης από τα οχήματα και λήψη απαραίτητων μέτρων. Τεχνητά ηχοπετάσματα ή κατάλληλες δενδροφυτεύσεις θα μετριάσουν το πρόβλημα έξω από σχολεία, νοσοκομεία.

Τελικά όλες οι προτάσεις που παραθέτουμε έχουν στόχο την μείωση των ρύπων και την βελτίωση της ποιότητας ζωής στην πόλη μας.

Η συζήτηση αυτή θα ήταν λειψή αν δεν αναφέραμε το μεγάλο ρόλο ενάντια στην ρύπανση που έχει το πράσινο στην πόλη, οι ελεύθεροι χώροι και η χαμηλή δόμηση. Η ανανέωση και η ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε περνάει μέσα από το περισσότερο υψηλό πράσινο παντού, από τους μεγάλους ελεύθερους χώρους αλλά και από τον χαμηλό συντελεστή δόμησης, κάλυψης και ύψους οικοδομών ώστε να διευκολύνεται η κυκλοφορία του αέρα και να βελτιώνεται το μικροκλίμα της περιοχής. Δυστυχώς και στην πόλη μας η αναλογία δημόσιων και ιδιωτικών χώρων ανατρέπεται με γοργούς ρυθμούς εις βάρος των δεύτερων.

18. Δραστική αναπροσαρμογή της τιμολογιακής πολιτικής των ΜΜΜ που θα ανταποκρίνεται στο ευρύ κοινό ( σε περίπτωση δημοτικής συγκοινωνίας δωρεάν).

19. Δημιουργία δημοτικών προγραμμάτων κυκλοφοριακής αγωγής, σε συνεργασία με όλα τα δημοτικά σχολεία της πόλης μας.

ΤΕΛΙΚΑ

Στην Καλλιθέα όπως και στο υπόλοιπο λεκανοπέδιο σήμερα πια δεν μπορούν να υπάρξουν ιδανικές λύσεις. Αυτή η δυνατότητα χάθηκε την δεκαετία του ’60 με την στήριξη αυτού του μοντέλου ανάπτυξης από όλες τις κυβερνήσεις, ενώ και η τοπική αυτοδιοίκηση έχει τις ευθύνες της. Οι δαπάνες για τα μέσα μαζικής μεταφοράς, τούς ελεύθερους χώρους, τα μεγάλα και ασφαλή πεζοδρόμια, τους πεζοδρόμους, το πράσινο τα χαμηλά διατηρητέα κτίρια αντιμετωπίζονται ως στοιχεία του δημόσιου ελλείμματος, ενώ οι κολοσσιαίες και μη ανταποδοτικές δαπάνες για αυτοκινητόδρομους, οι υψηλοί συντελεστές δόμησης, τα μεγάλα εμπορικά και συνεδριακά κέντρα, χαρακτηρίζονται ως «ανάπτυξη». Τώρα πλέον δεν πάει άλλο. Σε αυτές τις συνθήκες πρέπει και μπορούν να γίνουν πολλά. Χρειάζεται μια γενναία -ανατρεπτική- ριζοσπαστική επιλογή, με πολιτικό κόστος που τόσα χρόνια στο δήμο μας κανείς δεν τολμά να αναλάβει. Η ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ με αυτό το κείμενο, διατυπώνοντας κάποιες πρώτες σκέψεις, ανοίγει με όλους εσάς τους συμπολίτες μας, την συζήτηση για το κυκλοφοριακό με σκοπό να εμπλουτίσουμε τις απόψεις μας αλλά και την δέσμευση ότι μαζί θα διεκδικήσουμε την βελτίωση της ποιότητας ζωής μας σ’ αυτή την πόλη.